તે કેવી રીતે કાર્ય કરે છે?

ભારતમાં પેન્શન પ્લાન્સ તમને ભંડોળ બનાવવામાં મદદ કરવા માટે રચાયેલ છે જ્યારે તમે તમારી નિવૃત્તિ પછી આવકનો સ્થિર પ્રવાહ મેળવો છો તેની ખાતરી કરવા માટે કામ કરી રહ્યા હોવ. પેન્શન પ્લાન્સના બે તબક્કા છે:

• સંચય તબક્કો :

સંચયના તબક્કા દરમિયાન, તમારે નિયમિતપણે પેન્શન પ્લાનમાં રોકાણ કરવાની જરૂર છે. તમારા રોકાણો સમય જતાં સંયોજિત થશે અને તમારા કોર્પસ(ભંડોળ) બનાવવા માટે વધશે.

• વેસ્ટિંગ તબક્કો :

એકવાર તમે તમારી પૂર્વનિર્ધારિત નિવૃત્તિ વય (દા.ત., 60 વર્ષ) પર પહોંચશો, જેને વેસ્ટિંગ એજ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તમે તમારા સંચિત કોર્પસ(ભંડોળ)માંથી નિયમિત પેન્શન વાર્ષિકી મેળવવાનું શરૂ કરશો.

ચાલો સમજીએ કે ભારતમાં વિવિધ પ્રકારની પેન્શન પ્લાન્સ કેવી રીતે કાર્ય કરે છે: 

1. સરકાર સમર્થિત પેન્શન પ્લાન્સ

આ તેમના સ્થિર વળતર માટે લોકપ્રિય છે, જે તેમને ઓછા જોખમવાળા રિટાયરમેન્ટ પ્લાન (નિવૃત્તિ સંબંધી પ્લાન) મેળવવા માંગતા વ્યક્તિઓ માટે યોગ્ય બનાવે છે.

a. કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ (EPF)
 

• તે કેવી રીતે કાર્ય કરે છે: 20 કે તેથી વધુ કર્મચારીઓ ધરાવતી કંપનીઓમાં પગારદાર વ્યક્તિઓ માટે આ ફરજિયાત પેન્શન પ્લાન છે.

• કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ અને પરચુરણ જોગવાઈઓ અધિનિયમ, 1952 મુજબ  કર્મચારી અને નિયોક્તા બંને કર્મચારીના મૂળ પગાર અને તેમના મોંઘવારી ભથ્થા (ડીએ) ના 12% EPF ખાતામાં દાખલ કરે છે. કર્મચારીના પેન્શનપાત્ર પગારના 8.33% (રૂ.15,000ની મર્યાદા સાથે) કર્મચારી પેન્શન પ્લાન (EPS) તરફ નિર્દેશિત છે, જ્યારે બાકીની રકમ EPFમાં જાય છે.  

• લાભો: જ્યારે કોઈ નિવૃત્ત થાય છે અથવા નોકરી છોડે છે, ત્યારે EPFમાં કુલ ભંડોળ (ઉપાર્જિત વ્યાજ સાથે) મેળવી શકાય છે. જો વ્યક્તિ પાસે ઓછામાં ઓછી 10 વર્ષની સેવા હોય અને 58 વર્ષની ઉંમરે નિવૃત્ત થાય તો EPS નિવૃત્તિ પછી માસિક પેન્શન પ્રદાન કરે છે. તેઓ 50 થી શરૂ થતા ઘટાડેલું પેન્શન મેળવી શકે છે. ઉપરાંત, જો EPF ખાતાધારકનું અવસાન થાય તો તે વિધવા અથવા બાળકો માટે પેન્શન જેવા કૌટુંબિક લાભો પ્રદાન કરે છે. 

• કર લાભ:  

  EPFમાં યોગદાન આવકવેરા અધિનિયમ, 1961ની કલમ 80C હેઠળ કર કપાત માટે પાત્ર છે.

b. નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS)

• નેશનલ  પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) એ 18 થી 70 વર્ષની વયના તમામ ભારતીય નાગરિકો માટે સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ બચત યોજના છે. પેન્શન ખાતામાં કરવામાં આવેલા યોગદાનને ઇક્વિટી, દેવું અને સરકારી સિક્યોરિટીઝના મિશ્રણમાં રોકાણ કરવામાં આવે છે. NPSના સબ્સ્ક્રાઇબર્સ તેમની પસંદગીની ઍસેટ ફાળવણીના આધારે તેમની રોકાણ સંબંધી વ્યૂહરચના પસંદ કરી શકે છે અથવા 'ઑટો ચોઇસ' વિકલ્પ પસંદ કરી શકે છે, જે તમારી  ઉંમર સાથે રોકાણના મિશ્રણને સમાયોજિત કરે છે.  

• સુગમતાઃ NPS પેન્શન ફંડ મેનેજર્સ અને પ્લાનનો વિકલ્પ પસંદ કરવાની સ્વતંત્રતા આપે છે.

• ચુકવણી: જ્યારે સબ્સ્ક્રાઇબર્સ 60 વર્ષના થાય છે, ત્યારે સામાન્ય બહાર નીકળવાના કિસ્સામાં  , તેઓ એકમ રકમ તરીકે સંચિત ભંડોળના 60% સુધી ઉપાડી શકે છે. બાકીના 40 ટકા ભંડોળનો ઉપયોગ નિયમિત પેન્શન મેળવવા માટે વાર્ષિકી સેવા પ્રદાતા (ASP) પાસેથી વાર્ષિકી યોજના ખરીદવા માટે થવો જોઈએ..

• કર લાભો: કલમ 80CCD (1) હેઠળ યોગદાન (કલમ 80CCE હેઠળ રૂ.1.5 લાખની મર્યાદામાં મૂળ પગાર + DAના 10% અથવા સ્વ-રોજગાર માટે કુલ આવકના 20% સુધી) અને કલમ 80CCD (1B) હેઠળ રૂ.50,000 સુધીની વધારાની કપાત માટે પાત્ર છે. જો સબ્સ્ક્રાઇબર્સ નિયોક્તાનું યોગદાન મેળવે છે, તો તેઓ કલમ 80CCD (2) હેઠળ કર કપાત માટે દાવો કરી શકે છે, NPS, માન્યતા પ્રાપ્ત પ્રોવિડન્ટ ફંડ અને માન્ય નિવૃત્તિ ભંડોળ ix માટે કરવામાં આવેલા યોગદાનની કુલ મર્યાદાની શરત હેઠળ.       

c. અટલ પેન્શન પ્લાન (APY):
 

• તે કેવી રીતે કાર્ય કરે છે: અટલ પેન્શન પ્લાન એ અસંગઠિત ક્ષેત્ર માટે શરૂ કરવામાં આવેલી સરકાર સમર્થિત પેન્શન પ્લાન છે. APY 18 થી 40 વર્ષની વયના તમામ ભારતીય નાગરિકો માટે લાગુ પડે છે. સબ્સ્ક્રાઇબર્સ 60 વર્ષની ઉંમરે આ યોજનામાંથી બહાર નીકળી શકે છે અને માસિક પેન્શન મેળવી શકે છે.

• લાભો: અટલ પેન્શન પ્લાન હેઠળ સબસ્ક્રાઇબરને લઘુતમ માસિક પેન્શન રૂ. 1000 થી રૂ. 5000 વચ્ચે મળશે

d. પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF):
 

• તે કેવી રીતે કાર્ય કરે છે: તમારી નિવૃત્તિને સુરક્ષિત કરવા માટે PPFને પેન્શન પ્લાન તરીકે ગણી શકાય છે. PPF એ તમામ ભારતીય નાગરિકો માટે લાંબા ગાળાની બચત યોજના છે, જેમાં દર વર્ષે ઓછામાં ઓછી 500 રૂપિયાની ડિપોઝિટ અને દર વર્ષે મહત્તમ 1,50,000 રૂપિયાની ડિપોઝિટ છે. PPF ખાતું 15 વર્ષ પૂર્ણ થવા પર પરિપક્વ થાય છે. 

• લાભો: PPF ગેરેંટી, ટેક્સ ફ્રી રિટર્ન આપે છે અને તેને ખૂબ જ સલામત અને વિશ્વસનીય રોકાણ વિકલ્પ માનવામાં આવે છે. PPFમાં સંચિત રકમનો ઉપયોગ નિવૃત્તિની જરૂરિયાતો માટે થઈ શકે છે. લોનની સુવિધા ત્રીજા નાણાકીય વર્ષથી 6ઠ્ઠા નાણાકીય વર્ષ સુધી મેળવી શકાય છે. 7 મા નાણાકીય વર્ષથી દર વર્ષે ઉપાડની સુવિધા માન્ય છે.  

• PPFમાં કરવામાં આવેલી ડિપોઝિટ કલમ 80C હેઠળ ટેક્સ કપાત માટે પાત્ર છે, અને મેળવેલા વ્યાજ અને મેચ્યોરિટીની રકમને પણ કરમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવે છે.

2. પ્રાઇવેટ પેન્શન પ્લાન્સ (એન્યુઇટી પ્લાન્સ)
 

ભારતમાં જીવન વીમા કંપનીઓ દ્વારા એન્યુઇટી પ્લાન્સ (વાર્ષિકી યોજનાઓ) ઑફર કરવામાં આવે છે અને તમે જ્યાં સુધી જીવો ત્યાં સુધી અથવા ચોક્કસ સમયગાળા માટે એકમ રકમ અથવા નિયમિત ચુકવણીને બાંયધરીકૃત આવકના પ્રવાહમાં રૂપાંતરિત કરવાની મંજૂરી આપે છે.

• તેઓ કેવી રીતે કાર્ય કરે છે:

  વાર્ષિકી યોજનામાં, તમે એકમ રકમ તરીકે અથવા તમારા પસંદ કરેલા જીવન વીમા પ્રદાતાને નિયમિત યોગદાન દ્વારા નિશ્ચિત પ્રીમિયમ ચૂકવો છો. બદલામાં, વીમાદાતા તમને ચોક્કસ સમયગાળા માટે અથવા તમારા બાકીના જીવન માટે બાંયધરીકૃત આવક (વાર્ષિકી) પ્રદાન કરે છે. આ આવક તરત જ (તાત્કાલિક વાર્ષિકી) અથવા મુલતવી અવધિ (વિલંબિત વાર્ષિકી) પછી શરૂ થઈ શકે છે. તમારી સંભવિત ચુકવણીનો અંદાજ કાઢવા અને યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરવા માટે, તમે તમારા  રોકાણની રકમ અને નિવૃત્તિના લક્ષ્યોના આધારે વાર્ષિકી કેલ્ક્યુલેટરનો ઉપયોગ કરી શકો છો.

• એન્યુઇટી પ્લાનના પ્રકારો:
  

  તમે  તમારી જરૂરિયાતોના આધારે વાર્ષિકીનો પ્રકાર પસંદ કરી શકો છો:

• તાત્કાલિક એન્યુઇટી પ્લાન્સ (વાર્ષિકી યોજનાઓ): નામ સૂચવે છે તેમ, તમે એકમ રકમ ચૂકવો છો અને તરત જ માસિક પેન્શન મેળવવાનું શરૂ કરો છો.

• વિલંબિત એન્યુઇટી પ્લાન્સ (વાર્ષિકી યોજનાઓ): તમે એક નિશ્ચિત સમયગાળા (સંચયનો તબક્કો) પર ચુકવણી કરો છો, અને પછી તમે પસંદ કરેલા મુલતવી સમયગાળા પછી માસિક પેન્શન મેળવો છો. એચડીએફસી લાઇફ સ્માર્ટ પેન્શન પ્લસ એ એક સિંગલ પ્લાન છે જે તાત્કાલિક અને વિલંબિત વાર્ષિકી બંને પ્રદાન કરે છે.

• લાઇફ એન્યુઇટી: આ કિસ્સામાં પેન્શનની રકમ તમને આજીવન ચૂકવવામાં આવે છે. તમે તેને 'સિંગલ લાઇફ' (ફક્ત તમારા માટે) અથવા 'સંયુક્ત જીવન' (તમારા અને તમારા જીવનસાથી માટે) પસંદ કરી શકો છો.

• પ્રિમિયમની પરત સાથે લાઇફ એન્યુઇટી: આ વિકલ્પ સાથે તમને આજીવન પેન્શન મળશે પરંતુ તમારા મૃત્યુ પર તમારા નૉમિનીને ચૂકવેલા પ્રીમિયમની ચોક્કસ ટકાવારી પરત મળશે. એચડીએફસી લાઇફ સ્માર્ટ પેન્શન પ્લસ સાથે તમારી પાસે ચૂકવવામાં આવેલા કુલ પ્રીમિયમની ટકાવારી વળતર સાથે જીવન વાર્ષિકી મેળવવાનો વિકલ્પ છે.

• નિશ્ચિત એન્યુઇટી: પેન્શનની રકમ બાંયધરીકૃત વર્ષો માટે ચૂકવવામાં આવે છે, પછી ભલે તમે મૃત્યુ પામો છો. જો તમે બાંયધરીકૃત અવધિ સમાપ્ત થાય તે પહેલાં મૃત્યુ પામો છો, તો તમારા નૉમિનીને બાકીની પેન્શનની રકમ મળશે.

• ગેરેન્ટીડ પિરિયડ એન્યુઇટી: આ ચોક્કસ એન્યુઇટી(વાર્ષિકી) જેવું જ છે, પરંતુ 5, 10, 15 અથવા 20 વર્ષ જેવા ચોક્કસ સમયગાળા સાથે.

• જીવન વીમા (ULIP) સાથે પેન્શન પ્લાન: આ પેન્શન પ્લાન યુનિટ લિંક્ડ ઇન્શ્યોરન્સ પ્લાન (ULIP) છે જે જીવન વીમા અને રોકાણોના લાભોને જોડે છે. પ્રીમિયમનો એક ભાગ લાઇફ કવર આપવા માટે જાય છે અને બાકીની રકમ માર્કેટ લિંક્ડ એસેટ્સ/ફંડ્સમાં રોકાણ કરવામાં આવે છે. વળતર બજારના પ્રદર્શન પર સખત નિર્ભર છે. એચડીએફસી લાઇફ સ્માર્ટ પેન્શન પ્લાન એક યોગ્ય પ્લાન છે, જો તમે સંચયના તબક્કામાં માર્કેટ લિંક્ડ રિટર્ન સાથે કોર્પસ(ભંડોળ)(ભંડોળ) બનાવીને તમારી નિવૃત્તિમાં નિયમિત આવક ઇચ્છતા હો. આ પ્લાન જીવન વીમાના ફાયદા સાથે આવે છે.   

• ટેક્સ અસરો: ખાનગી પેન્શન પ્લાન્સ માટે પ્રીમિયમ પર કર કપાતનો દાવો આવકવેરા અધિનિયમ, 1961 ની કલમ 80C હેઠળ કરી શકાય છે.

યોગ્ય પેન્શન પ્લાનની પસંદગી તમારા નાણાકીય લક્ષ્યો, જોખમ સહનશીલતા, વર્તમાન ઉંમર અને નિવૃત્તિની ઉંમર અને રોજગારની સ્થિતિ પર આધારિત છે. તમે નિવૃત્તિ કેલ્ક્યુલેટર જેવા સાધનોનો ઉપયોગ કરી શકો છો  અને સૌથી યોગ્ય પેન્શન પ્લાન નક્કી કરવા માટે નાણાકીય સલાહકારની સલાહ લઈ શકો છો.

ARN - EC/11/25/28641-GI